سيد جلال مصطفوى كاشانى
242
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
نخستين نكتهاى كه بايد دربارهء اين شانزده قلم دارو تذكر داد ، اين است كه همهء آنها داراى خواص كاملا مشابه هستند و از نظر موارد استعمال هيچگونه تفاوتى با يكديگر ندارند ( مگر آنقدر جزيى كه از نظر علم پزشكى بهكلى قابل چشمپوشى است ) ؛ مثلا ، سه تاى اولى ( مرك لوران ، نئوهيدرين و پركاپيل ) از نظر فرمول شيميايى هر سه داراى ريشه 2 N . CO . NH و از لحاظ شكل و روش استعمال ، هر سه به شكل قرص خوراكى مصرف مىشوند ، مقدار استعمال آنها نيز در روز معادل 10 - 60 ميلىگرم جيوه است ، پس كوچكترين اختلافى با يكديگر ندارند و نام رسمى و علمى هر سه هم كلرمرودرين است ، همانطور كه اسيد آستيل ساليسليك نام علمى دارويى است به نام آسپيرين و آسپيرين نام تجارى آن است كه از طرف كارخانه باير روى آن گذاشته شده است . مىدانيم كه حد اقل 100 نوع قرص مسكن از طرف كارخانههاى مختلف ، در بازارهاى دنيا يافت مىشود كه همهء آنها همان آسپيرين ؛ يعنى ، اسيد آستيل ساليسيليك است ، ولى نامهاى مختلف دارند و بستهبندى ظاهرى آنها هم با هم فرق دارد . خلاصه آنكه هيچيك از اين شانزده دارو كه مدر هستند و كلرورها را از بدن دفع مىكنند كوچكترين اختلافى از نظر تأثير با يكديگر ندارند و كليهء پزشكان جهان اگر آنها را به كار ببرند ، بدون تفاوت ، به جاى يكديگر تجويز مىكنند و هيچ دليلى وجود ندارد كه يكى را بر ديگرى ترجيح دهند . تنها علت اينكه يك دارو را به شانزده شكل مختلف درآوردهاند ، اين است كه تمام اينها متعلق به يك كارخانه نيست ، بلكه لابراتوارهاى داروسازى مختلف ، آنها را مىسازند و هر كدام از آنها سهمى در بهرهبردارى دارند ؛ درست مانند آنكه حد اقل پنجاه نوع شربت سينه كدئيندار در بازارهاى دنيا يافت مىشود كه همه داراى يك خاصيت ولى متعلق به كارخانههاى مختلف هستند و هدف اصلى همه ، در وهلهء نخست و پيش از هر چيز ، بهرهبردارى از سرمايه است ولى اگر كارخانههاى مختلف به علت فعاليت بازرگانى رقابتى كه با يكديگر دارند و نفع مادى كه از اين راه عايد آنها مىشود ، داروهاى مختلفى مىسازند كه از حيث اثر مشابه با هم هستند ، مؤلف كتاب كلاسيك فارماكولوژى چه نفعى دارد ، چرا بايد بلندگوى اين كارخانهها باشد و نفت به آتش اين رقابتها بپاشد و با ترويج